Świętokrzyskie — weekend w najstarszych górach Polski

Góry Świętokrzyskie nie wyglądają jak góry. Nie ma tu grani ani wysokości, które robią wrażenie na zdjęciach. Są łagodne wzniesienia porośnięte lasem, gołoborza z rumoszu skalnego i klasztor na szczycie, do którego prowadzi droga krzyżowa. Ale to właśnie ten brak efektowności sprawia, że weekend tutaj jest spokojny w sposób, którego nie da żaden tatrzański szlak.

Dzień 1 — Łysa Góra i gołoborza

Zacznij od Świętego Krzyża na Łysej Górze. Na szczyt prowadzi droga krzyżowa — krótka, ale stroma, z widokami na okolicę. Na górze stoi klasztor misjonarzy oblatów, jeden z najstarszych w Polsce, w którym przechowywane są relikwie Krzyża Świętego.

Tuż obok są gołoborza — pola rumoszu skalnego, które powstały w warunkach peryglacjalnych. To jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów regionu i miejsce, w którym warto zwolnić, bo idzie się po kamieniach.

Dzień 2 — Chęciny, Jaskinia Raj i Kielce

Chęciny to zamek królewski na wzgórzu — dziś ruina, ale z bardzo dobrą bryłą i widokiem na całą okolicę. W pobliżu warto zatrzymać się przy Jaskini Raj: jednej z najpiękniejszych jaskiń krasowych w Polsce, z bogatą szatą naciekową. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, w grupach.

Po południu Kielce — miasto, które nie jest turystyczną oczywistością, ale ma kilka mocnych punktów: Kadzielnię (rezerwat z amfiteatrem w wyrobisku) i muzea. Jeśli interesuje Cię geologia — to dobre miejsce, żeby zrozumieć, czym są świętokrzyskie skały.

Dzień 3 — Sandomierz i Krzemionki

Sandomierz to jedno z najładniejszych miast w Polsce: rynek na wzgórzu, Brama Opatowska, zamek i wąwozy lessowe, które wchodzą prosto w zabudowę. Warto wejść na wieżę i przejść się wąwozem — to dwie rzeczy, których nie robi się w innych miastach.

Kawałek dalej Krzemionki Opatowskie — neolityczne kopalnie krzemienia pasiastego, wpisane na listę UNESCO w 2019 roku. Podziemne korytarze wyglądają jak z innej epoki, bo są z innej epoki: wydrążono je kilka tysięcy lat temu.

Krzyżtopór w Ujeździe

Jeśli zostaje czas, Krzyżtopór jest obowiązkowy. Ruiny pałacu z XVII wieku, zbudowanego przez Krzysztofa Ossolińskiego, mają jedną z najbardziej intrygujących sylwetek w Polsce — pałac nigdy nie został ukończony w planowanym kształcie, a i tak robi wrażenie.

Praktycznie

Kolej dojeżdża do Kielc i Sandomierza — Góry Świętokrzyskie, Sandomierz i Krzemionki mają swoje strony z tym, co najważniejsze. Samochód przydaje się na przejazdy między punktami, bo komunikacja lokalna jest rzadka.

Kiedy jechać

Najlepszy sezon to maj–wrzesień. Jesień jest wyjątkowo dobra: lasy zmieniają kolor, a gołoborza wyglądają najlepiej w ostrym świetle. Zima bywa śliska na szlakach, ale klasztor i muzea działają cały rok.